الگوهای کسب و کارهای خانوادگی

الگوهای کسب­وکارهای خانوادگی

بر حسب دیدگاه بلند مدت، سه الگوی خاص کسب­وکارهای خانوادگی وجود دارد:


  • کسب­وکارهای خانوادگی گذرا و ناپایدار[1]

  • کسب­وکارهای خانوادگی حفظ شده و دنباله­رو[2]

  • کسب­وکارهای خانوادگی کارآفرینانه[3].

جواچیم اسچواس[4](2005) در کتاب خود تحت عنوان استراتژی­های رشد هوشمندانه در کسب­وکارهای خانوادگی[5] سه الگوی فوق را برای کسب­وکارهای خانوادگی عنوان می­کند و هر یک از الگوها را به صورت زیر توصیف و شرح می­کند:

2.3.2.1. کسب­وکارهای خانوادگی گذرا

کسب­وکارهای خانوادگی گذرا نوعی از
کسب­وکار است که توسط یک فرد از خانواده تاسیس شده است و یا کسب­وکاری است که در طی
مراحل اولیه نسل دوم شکست می­خورند. موفقیت آن بستگی زیادی به کارآفرین/موسس قوی دارد.
این یک کسب­وکار "برای من" است: شرکت در واقع بسط یک کارآفرین است، و فاقد
یک اساس نظام­مند برای تغییر از "من" 
به کسب­وکار "ما" است؛ تبدیل من به ما، پیش­نیاز کلیدی برای یک کسب­کار
خانوادگی موثر است. این نوع از کسب­وکار ممکن است برچسب کسب­وکار خانوادگی به خود گیرد،
چرا که چندین فرد خانوادگی ممکن است به موازات یا تحت نظر کارآفرین فعال باشند. اما
اگر چشم­انداز[6] و سیستمی کارآمد برای مالکیت نسل بعدی
نباشد، این کسب­وکار برای تبدیل شدن به کسب­وکارهای خانوادگی چند نسلی موفق شکست می­خورد.
بیشتر کسب­وکارهایی که توسط یک کارآفرین شروع می­شود، از این مدل پیروی می­کند. این­کسب­­وکارها
لزوما کسب­وکارهای کوچک نیستند.

2.3.2.2. کسب­وکارهای خانوادگی محافظه­کارانه

کسب­وکارها ممکن است در طی چندین یا حتی تعداد زیادی از نسل­ها بقا داشته باشد، اما این نوع از کسب­وکارهای خانوادگی دارای محدودیت­هایی است، که اجازه کمی به رشد کردن می­دهد و یا اصلا اجازه­ی رشد کردن به این شرکت­ها را  نمی­دهد. نمونه­های خاصی از کسب­وکارهای خانوادگی محافظه­کارانه، فعالیت­ها و شرکت­های خانوادگی هستند که بر حسب سنت، اولین نواده­ی مرد مالکیت و رهبری را در دست می­گیرد. فرهنگ محافظه­کارانه به جای دیدگاه رشد به دیدگاه محافظه­کارانه منجر می­شود. دارایی­های ثابت اغلب از نظر فیزیکی محدود است و هادی رشد کسب­وکار نیست. پیامد رشد خانواده در طی چندین نسل این است که خانواده مجبور است با محدودیت­های کسب­وکار انطباق یابد. این تطبیق بدین معنی است که فداکاری­های فردی در نتیجه­ی نیازهای نسل در طول یک فرایند اجباری یا داوطلبانه انتخابی تغییر می­کند. به طور سنتی این فداکاری­ها با هزینه­های مالی و عاطفی برای عزیمت اعضای خانواده (در طول مسیر) مربوط است.

2.3.2.3. کسب­وکارهای خانوادگی کارآفرینانه­

یک کسب­وکار خانوادگی کارآفرینانه چشم­انداز متفاوتی نسبت به موارد توصیف شده­ی بالا دارد. به جای ساختارهای ساده که در کسب­وکارهای خانوادگی محافظه­کارانه شده وجود داشت و یا نبود ساختار در کسب­وکارهای خانوادگی گذرا، این نوع از کسب­وکارها شامل پیچیدگی­هایی می­شوند، که بر اساس رشد خانواده در طی چندین نسل شکل گرفته است. این­ها بجای طرد کردن اعضای خانواده، در جستجوی ساختارها و استراتژی­هایی هستند، که بتواند نیازهای متنوع خانواده­ی در حال رشد را نشان دهد. تنوع تجربه­ی خانواده­های در حال رشد در بسیاری از سطوح، شامل منافع و شایستگی­هایی می­شود. در نظر گرفتن چشم انداز بدین معنی است که همه­ی اعضای فردی خانواده از مشارکت و باهم بودن اعضای خانواده سود می­برند، چون ساختارها و استراتژی­هایی که وفق داده شده­اند، به طور سازنده نیازهای متفاوت همه­ی افراد را برآورده می­سازد. با این وجود، هم­راستا کردن این نیازها بایستی به روشی انجام گیرد که به فرهنگ برابرگرایی خانواده از یک طرف و از طرف دیگر به فرهنگ نخبه­سالاری کسب­وکار احترام بگذارد. بعلاوه اعضای خانواده­ای که انتخاب می­کنند، تا باهم بمانند، بطور ضمنی و صریح درباره روح رشد توافق می­کنند و نیازهای کسب­وکار رشد می­کنند تا این­که بتوانند نیازهای خانواده­ی در حال رشد را رفع کنند (Schwass, 2005).

با توجه به تعاریف و توضیحات بالا، تفاوت­هایی
که در سه الگوی فوق دیده می­شود را به طور مهم می­توان در چشم­انداز شرکت عنوان
کرد، بطوری که کسب­وکارهای خانوادگی گذرا هیچ چشم­اندازی در درازمدت برای خودشان تعریف نمی­کنند. بیشتر به صورت انفرادی کنترل و اداره می­شوند و بعد از فرد کارآفرین،کسب­وکار نیز خودبخود از بین می­رود. در کسب­وکارهای محافظه­کارانه، کسب­وکارها
چشم­انداز دراز مدت تعریف می­کنند ولی همواره از رشد می­گریزند، بطوریکه در دراز
مدت به اجبار کسب­وکار جوابگوی تمام افراد خانواده نیست، زیرا که به موازات رشد
خانواده رشد نکرده است. و الگوی کسب­وکارهای کارآفرینانه علاوه بر چشم­انداز دراز
مدت، همواره روح کارآفرینی را در بین نسل­ها و اعضای خانواده حفظ می­کند و همواره
به موازات خانواده، کسب­وکار نیز رشد می­کند.



[1]
Ephemeral
family business

[2]
Preserving
family business

[3]
Entrepreneurial
family business

[4]
Joachim
Schwass

[5]
Wise
Growth Strategies in
Leading Family Businesses

[6]
Vision

علی ایراندوست ; ٢:٤٥ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٠/٧/٢٠