مفهوم کسب و کارهای خانوادگی

مفهوم پذیرفته شده ­ی مشترکی از کسب ­وکارهای خانوادگی وجود ندارد و در مورد تعریف تئوریکی و عملیاتی شرکت­ های خانوادگی اجماعی خاصی در بین صاحبنظران و متخصصین نیست . شارما و دیگراندر سال 1996 ادبیات موضوعی مربوط به کسب­ وکارهای خانوادگی را مرور کرده و 34 تعریف برای آن پیدا کردند. همچنین بیرلی در سال 2001 بحث می­ کند که در برخی از کشورها واژه­ ی "کسب­وکارهای خانوادگی" بکار برده نمی­ شود و به همین خاطر این کسب­ وکارها درک نشده است. بیشتر محققین در هنگام تعریف شرکت­ های خانوادگی از چهار مورد و موضوع استفاده کرده­ اند: اول اینکه آیا گروه خانواده بیش از 50درصد سهام در کسب­وکار را مالک است. دوم اینکه آیا اعضای یک "گروه خویشاوندی عاطفی" شرکت­ شان را بعنوان یک کسب­ وکار خانوادگی می­ بینند . سوم اینکه آیا یک شرکت توسط اعضای یک گروه خانواده­ی واحد مدیریت می­شود .  چهارم اینکه آیا شرکت گذر مالکیت چند نسلی در نسل دوم و یا نسل­های بعدتر داشته است. بعلاوه برخی محققین  نیز هنگام تعریف کسب­وکارهای خانوادگی ملاحظات چندگانه­ی دیگری داشته­اند. وستید و کولینگ1998، بحث می­ کنند، که هنگام تعریف شرکت­های خانوادگی، ترکیب دو مورد و یا بیشتر عوامل بالا نیاز است. پس می­توان گفت که تعریف واحدی از کسب­وکارهای خانوادگی که به صورت گسترده پذیرفته شده باشد، وجود ندارد. همه­ ی چهار عنصر بالا تاثیرات بالقوه­ای در آنچه که یک کسب ­وکار خانوادگی را می­ سازد، دارد. با اینحال برخی عناصر نسبت به برخی دیگر بیشتر جنبه­ی محوری دارند. عناصری که مفاهیم کسب­وکار خانوادگی را به صورت خوب توصیف می­کند، عبارتند از؛ ادراک ، سهم اعضای خانواده از مالکیت و مدیریت کسب­ وکار توسط اعضای خانواده. وستیدبحث می­ کند که مالکیت بجای مدیریت خانواده عنصر کلیدی خانواده است که شرکت­ های خانوادگی را از شرکت­ های غیرخانوادگی تمییز می­ بخشد . در ساده­ ترین سطح،یک کسب ­وکار خانوادگی می­ تواند به صورت زیر تعریف شود:"...  موسسه ­ای که، در عمل توسط اعضای  خانواده­ ی واحد کنترل شود." (باری، 1975) . این تعریف می­ تواند دربرگیرنده­ ی کسب­ وکاری که فقط شامل یک مالک که اغلب شرکت­های با مالکیت فردی نامیده می ­شود، باشد. وستید و کولینگ (1998) با بهره گیری از موارد بالا چندین تعریف عملیاتی برای کسب وکارهای خانوادگی ارائه دادند، که به صورت زیر می­ باشد:

  1. شرکتی که رئیس/ مدیر اجرایی /هیئت مدیره، آن را به عنوان یک کسب­وکار خانوادگی می­داند.
  2. بیشتر از 50درصد حق رای روزمره در اختیار بزرگترین گروه خانواده­ای که از نظر خونی و ازدواجی به هم مربوطند، باشد.
  3. بیشتر از 50درصد حق رای روزمره در اختیار بزرگترین گروه خانواده که از نظر خونی و ازدواجی به هم مربوطند، باشد و رئیس/ مدیر اجرایی /هیئت مدیره آن را به عنوان یک کسب­وکار خانوادگی بداند.
  4. بیشتر از 50درصد حق رای روزمره در اختیار بزرگترین گروه خانواده که از نظر خونی و ازدواجی به هم مربوطند، باشد و رئیس/ مدیر اجرایی /هیئت مدیره آن را به عنوان یک کسب­وکار خانوادگی بداند و یک یا چند تیم مدیریتی از اعضای خانواده­ای باشد که مالک کسب­ وکارند.
  5. بیشتر از 50درصد حق رای روزمره در اختیار بزرگترین گروه خانواده که از نظر خونی و ازدواجی به هم مربوطند، باشد و رئیس/ مدیر اجرایی /هیئت مدیره آن را به عنوان یک کسب ­وکار خانوادگی بداند و 51 درصد یا بیشتر از تیم­های مدیریتی از خانواده­ای باشد که بیشترین سهم مالکیت شرکت را دارد.
  6. بیشتر از 50درصد حق رای روزمره در اختیار بزرگترین گروه خانواده که از نظر خونی و ازدواجی به هم مربوطند، باشد و رئیس/ مدیر اجرایی /هیئت مدیره آن را به عنوان یک کسب­ وکار خانوادگی بداند و یک یا چند تیم مدیریتی از اعضای خانواده­ای باشد، که مالک بیشتر سهم کسب­وکارند و مالکیت شرکت در اختیار نسل دوم و یا نسل­های بعدتر خانواده باشد.

بیشتر از 50درصد حق رای روزمره در اختیار بزرگترین گروه خانواده که از نظر خونی و ازدواجی به هم مربوطند، باشد و رئیس/ مدیر اجرایی /هیئت مدیره آن را به عنوان یک کسب­ وکار خانوادگی بداند و 51 درصد یا بیشتر از تیم­های مدیریتی از خانواده­ ای باشد که بیشترین سهم مالکیت شرکت را دارد و و مالکیت شرکت در اختیار نسل دوم و یا نسل­های بعدتر خانواده باشد (5).

همانطوری که در تعاریف بالا قابل مشاهده است، تعاریف کسب ­وکارهای خانوادگی دارای طیف گسترده­ای است. تقسیم بندی دیگری را استراچان و شانگر (2003) ارائه کرده­ اند، بطوریکه آن­ها سه تعریف عملیاتی از شرکت­های خانوادگی ارائه دادند: تعریف اول که گسترده ­ترین تعریف است، از معیار حفظ آرای خانوادگی برای کنترل جهت­ گیری استراتژیک شرکت استفاده می­ کند، در تعریف دوم که تعریف میانه­ رویی است، شامل شرکت ­هایی است که مشارکت مستقیم خانوادگی را در فعالیت­های روزانه دارد. تعریف سوم و قاطع­ ترین تعریف، شرکت ­هایی را به عنوان شرکت­ های خانوادگی طبقه­ بندی می ­کند، که خانواده کنترل حق رای کسب­ وکار را برای خود  نگه دارد و چندین نسل از اعضای خانواده در فعالیت­های روزانه شرکت مشارکت داشته باشند .



 

عبدالله ایراندوست ; ٢:٥٧ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٠/۳/۳٠